Wie de soorten Chinese jade uit elkaar wil houden, moet eerst weten dat het Chinese woord 玉 (yu) nooit hetzelfde heeft betekend als het woord “jade”: de gemmologie erkent twee soorten jade, jadeïet en nefriet, terwijl 玉 meer dan twintig stenen omvat, van serpentijn tot kwarts. Beide betekenissen zijn legitiem, en al onze Chinese jadesieraden zijn gemaakt van een van de twee gemmologische jades: Birmese jadeïet of nefriet uit Xinjiang, elk stuk met een labcertificaat.
In het verschil tussen die twee betekenissen beginnen de meeste verwarrende jade-aankopen. Als ik mensen geld zie verliezen op jade, komt dat meestal niet door namaak. Het gaat dan om echt materiaal dat wordt verkocht onder een naam die bij een andere steen hoort: serpentijn uit Xiuyan dat als jadeïet wordt verkocht, groen geverfd kwartsiet dat “Maleisische jade” heet, natriumveldspaat dat als jadeïet van het glastype over de toonbank gaat. Elk daarvan is een echte steen, en elk is het kopen waard voor zijn eigen prijs en onder zijn eigen naam.

Hoeveel soorten jade zijn er?
De gemmologie kent twee soorten jade: jadeïet (fei cui) en nefriet (ruan yu); onder bepaalde voorwaarden accepteert het GIA ook het groene mineraal omfaciet. Hetian-jade is nefriet. In China worden echter meer dan twintig stenen met een eigen naam als 玉 verkocht, en die vallen in drie groepen uiteen:
- De twee gemmologische jades. Jadeïet en nefriet zijn jade in het Chinees, in westerse talen en op een labrapport.
- Stenen die China onder een eigen naam jade noemt. Dushan-jade, Xiuyan-jade van serpentijn, Huanglong-jade en andere horen bij de Chinese jadecultuur, maar zijn voor een gemmoloog geen jade.
- Stenen die vaak voor een andere steen worden uitgegeven. Aventurijn, geverfd kwartsiet en veldspaat hebben een eigen naam, en kopers verliezen geld als die stenen als jadeïet worden verkocht.
|
Steen |
Chinese naam |
Wat het is |
Groep |
|---|---|---|---|
|
Jadeïet (Birmese jade) |
翡翠 (缅甸翡翠) |
Jadeïet, meestal uit Myanmar (Birma) |
Gemmologische jade |
|
Hetian-jade |
和田玉 |
Nefriet, uit Xinjiang of van elders |
Gemmologische jade |
|
Jade uit Qinghai, Russische en Koreaanse jade |
青海料, 俄料, 韩料 |
Nefriet van buiten Xinjiang |
Gemmologische jade |
|
He-mo-jade |
河磨玉 |
Nefriet uit Xiuyan (Liaoning) |
Gemmologische jade |
|
Mo cui |
墨翠 |
Omfacietjade die zwart lijkt, verkocht naast jadeïet |
Gemmologische jade |
|
Kattenoogjade |
软玉猫眼 |
Tremoliet uit de nefrietreeks met evenwijdige vezels; in China als nefriet verkocht, door het GIA actinoliet met kattenoogeffect genoemd |
Heet in China jade |
|
Dushan-jade |
独山玉 |
Een gesteente van meerdere mineralen |
Heet in China jade |
|
Xiuyan-jade |
岫玉 |
Grotendeels serpentijn |
Heet in China jade |
|
Lantian-jade |
蓝田玉 |
Geserpentiniseerd marmer |
Heet in China jade |
|
Gouddraadjade |
金丝玉 |
Kwarts |
Heet in China jade |
|
Huanglong-jade |
黄龙玉 |
Kwarts, meestal geel |
Heet in China jade |
|
Nanhong-agaat |
南红 |
Rode agaat |
Heet in China jade |
|
Turkoois |
绿松石 |
Een fosfaat van koper en aluminium |
Heet in China jade |
|
Zegelstenen |
寿山石, 鸡血石, 青田石 |
Zachte stenen voor snijwerk |
Heet in China jade |
|
Aventurijn |
东陵石 |
Kwartsiet met groene mica |
Wordt vaak voor jadeïet uitgegeven |
|
“Maleisische jade” |
马来玉 |
Groen geverfd kwartsiet |
Wordt vaak voor jadeïet uitgegeven |
|
Shuimo-jade |
水沫玉 |
Natriumveldspaat |
Wordt vaak voor jadeïet uitgegeven |
|
Tianshan cui |
天山翠 |
Groen kwartsiet uit Xinjiang |
Wordt vaak voor jadeïet uitgegeven |
|
Dulong-jade |
独龙玉 |
Groen kwartsiet uit Yunnan |
Wordt vaak voor jadeïet uitgegeven |
Wat is Chinese jade?
Chinese jade betekent drie verschillende dingen, afhankelijk van wie het zegt. In een museum gaat het om jadevoorwerpen die in China zijn gemaakt, van rituele schijven uit het neolithicum tot het snijwerk van het Qing-hof, bijna allemaal van nefriet tot in de 18de eeuw de jadeïet uit Birma kwam. Op de Chinese markt zelf kan het elk van de stenen uit de tabel hierboven zijn. Op een productpagina voor sieraden in het Westen is het meestal Hetian-nefriet of jadeïet die in China is gesneden.
Die laatste betekenis moet je goed lezen. “Birmese jade” op een productpagina betekent jadeïet die in Myanmar is gewonnen, en in onze vergelijking van jade uit Myanmar, Guatemala en Hetian lees je wat de herkomst je wel en niet vertelt. “Chinese jade” beschrijft een snijtraditie of een handelsnaam, niet de plek waar de steen is gewonnen, en veel van de jadeïet die sinds de Qing-dynastie in China is gesneden, kwam uit Myanmar. Kijk dus naar de materiaalnaam op de productpagina, niet naar het etiket “Chinese jade”.
Hoe heet jade in het Chinees?
In het Chinees is jade 玉 (yu), en het woord vóór 玉 vertelt je welke steen een verkoper bedoelt. Jadeïet is 翡翠 (fei cui), ook 硬玉 (ying yu) genoemd, “harde jade”, en nefriet is 软玉 (ruan yu), “zachte jade”, beter bekend als 和田玉 (he tian yu), Hetian-jade. Het teken zelf is heel oud: de vorm op de orakelbeenderen wordt meestal gelezen als drie stukken jade aan een koord, en later kwam er een punt bij om het te onderscheiden van 王 (wang, “koning”), dat er bijna hetzelfde uitzag.

De kleurnamen die je het vaakst tegenkomt:
|
Nederlandse naam |
Chinese naam |
Pinyin |
Wat het is |
|---|---|---|---|
|
Witte jade |
白玉 |
bai yu |
Witte nefriet; de fijnste heet in de handel “schapenvet” (羊脂, yang zhi) |
|
Grijsgroene jade |
青玉 |
qing yu |
Grijsgroene nefriet |
|
Spinaziegroene jade |
碧玉 |
bi yu |
Spinaziegroene nefriet |
|
Zwarte jade |
墨玉 |
mo yu |
Zwarte nefriet, gekleurd door grafiet |
|
Mo cui |
墨翠 |
mo cui |
Omfacietjade die zwart lijkt, verkocht naast jadeïet |
|
Lavendelkleurige jade |
紫罗兰 |
zi luo lan |
Lavendelkleurige jadeïet, genoemd naar een paarse bloem |
Zwarte jade is het duidelijkste voorbeeld van één westerse naam voor twee stenen; we vergelijken ze in ons artikel over de betekenis van zwarte jade: 墨玉 is nefriet en 墨翠 is omfacietjade.
Jade, jadeïet of nefriet: wat is het verschil?
Jadeïet en nefriet zijn de twee stenen die jade heten, dus een vraag over jade of jadeïet is meestal een vraag over nefriet of jadeïet: twee verschillende gesteenten, elk grotendeels opgebouwd uit een ander mineraal, met een andere hardheid, glans en geschiedenis.
Bijna elke week stuurt een klant uit de Verenigde Staten me foto's van een romig witte Ping An Kou (vredesschijf) met “jade” op het label, met een variant van dezelfde vraag: “Dit voelt totaal anders dan de ring van jadeïet die ik eerder kocht. Hij glanst niet en je kunt er niet doorheen kijken. Heb ik nepjade gekocht?” Veel van onze klanten in de Verenigde Staten denken bij jade aan jadeïet, waardoor een stuk fijne nefriet er voor hen verkeerd uit kan zien. De tabel geeft het korte antwoord.
|
|
Hetian-jade / nefriet |
Jadeïet |
|---|---|---|
|
Belangrijkste mineraal |
Tremoliet-actinoliet, amfiboolgroep |
Jadeïet, een silicaat van natrium en aluminium uit de pyroxeengroep |
|
Chemische formule |
Ca₂(Mg,Fe)₅Si₈O₂₂(OH)₂ |
NaAlSi₂O₆ |
|
Chinese naam |
ruan yu, “zachte jade” |
ying yu, “harde jade” |
|
Mohs-hardheid |
6-6,5 |
6,5-7 |
|
Soortelijk gewicht |
Ongeveer 2,95 |
Ongeveer 3,34 |
|
Structuur |
Microscopisch kleine, viltachtig verweven vezels |
In elkaar grijpende korrelige kristallen |
|
Glans |
Meestal olieachtig en warm |
Meestal glasachtig en helder |
|
Taaiheid |
Taaier dan jadeïet |
Zeer hoog, maar lager dan bij nefriet |
|
Belangrijkste vindplaats |
Klassieke vindplaats: het Kunlungebergte in Xinjiang; de naam wordt ook gebruikt voor nefriet van elders |
Hpakant, staat Kachin, Myanmar |
|
In gebruik in China |
Al ongeveer 9.000 jaar |
Ongeveer 300 jaar, sinds de Qing-dynastie |
|
Beoordeeld op |
Kleur, olieachtige uitstraling, textuur, vorm (rivierkei of bergmateriaal) |
Textuur, doorschijnendheid, kleur |
|
Het meest gewild |
“Schapenvetwit” (羊脂白玉) |
Keizerlijk groen |
Eén term zet kopers van allebei op het verkeerde been: type A, B en C beschrijven de behandeling van jadeïet, niet de kwaliteit, en nefriet wordt helemaal niet zo ingedeeld. Een verkoper die Hetian-jade “type A” noemt, is je dus een verklaring schuldig.
Is jadeïet hetzelfde als jade?
Jadeïet is jade, maar niet alle jade is jadeïet: jadeïet is een van de twee materialen die onder het woord “jade” vallen, en het andere is nefriet. Ik leg het klanten uit met fruit. Jade is het fruit, jadeïet is een sinaasappel en nefriet is een appel: elke sinaasappel is fruit, maar niet elk fruit is een sinaasappel. Soms betekent “jade” nefriet, de jade van het klassieke China, en dan is de echte vraag de vraag die de tabel beantwoordt. Soms is “jade” een vaag etiket voor elke groene steen, en dan is de echte vraag of het stuk wel jade is. Dat beslist alleen een labrapport dat het materiaal identificeert.
Hoe zie je het verschil tussen jadeïet en nefriet?
Jadeïet en nefriet zijn vaak aan het uiterlijk en het gewicht te onderscheiden, maar alleen een labrapport bevestigt welke van de twee je hebt. Jadeïet heeft een glasglans, vaak een doorschijnende gloed en een helderdere, levendigere kleur. Nefriet heeft een olieachtige, satijnachtige glans, is meestal minder doorschijnend, en de kleuren zijn zachter en ingetogener. Houd ze allebei onder een lamp: bij nefriet lijkt het licht op het oppervlak te blijven en zich warm te verspreiden, terwijl het bij jadeïet de steen in lijkt te gaan en weer terug te komen. Ook het gewicht helpt: jadeïet, met een soortelijk gewicht van ongeveer 3,34, voelt meestal zwaarder aan dan nefriet met ongeveer 2,95 als de twee stukken even groot zijn. Polijsting, dikte en zetting kunnen allemaal veranderen hoe een steen eruitziet, dus zie dit als aanwijzingen, niet als oordeel.

Wat is beter, jadeïet of nefriet?
Geen van beide is beter: jadeïet en nefriet passen bij een andere smaak, een ander gebruik en een ander budget. De meeste van onze klanten in de Verenigde Staten kiezen jadeïet. Ze kennen de naam, velen beschouwen jadeïet als de jade die zijn waarde behoudt, en ze houden van de heldere kleur en de doorschijnendheid. Klanten van Aziatische afkomst hebben vaak een familiegewoonte om jadeïet te kopen en vertrouwen Birmese jadeïet als categorie. Wie nefriet kiest, wil bijna altijd iets om elke dag te dragen: deze klanten houden van de ingetogen, satijnachtige uitstraling op het werk, vinden nefriet veel vriendelijker voor het budget bij een stuk van vergelijkbare grootte en stijl, en sommigen spreekt het Chinese idee aan dat een steen en zijn drager door jarenlang dragen samen groeien.
- Kies Hetian-nefriet voor een zachte, olieachtige glans, een ingetogen witte, groene of zwarte kleur en de oudere traditie van geleerden die erachter zit. Nefriet is taaier dan jadeïet en kan dus goed tegen dagelijkse stoten; daarom is nefriet een gangbare keuze voor bangles van jade (stijve armbanden uit één stuk) die je elke dag draagt.
- Kies jadeïet voor een glasachtige doorschijnendheid en het breedste kleurenpalet: groen, lavendel, geel, rood en zwart. Jadeïet is harder dan nefriet en laat zich helderder polijsten, wat je zelfs ziet aan kleine stukken zoals oorbellen van jadeïet.
- Vergelijk de waarde binnen één materiaal; in onze prijsgids voor jade vind je bedragen voor allebei. Tussen de twee kost een stuk van vergelijkbare grootte en stijl meestal meer in jadeïet, al kunnen topjadeïet en de beste witte Hetian-jade allebei duur zijn.
Hetian-jade in detail: de steen waarop de Chinese cultuur is gebouwd
Hetian-jade dankt zijn naam aan Hotan in Xinjiang, de oasestad die in het Chinees 和田 (Hetian) wordt geschreven en vroeger in het Engels Khotan heette; daarom spreken oudere boeken van Khotan-jade. Het klassieke materiaal komt uit het Kunlungebergte en de rivierbeddingen daar. Het is het materiaal van keizerlijke zegels, rituele schijven en voorwerpen voor de studeertafel van geleerden, de steen die klassieke teksten meestal voor ogen hebben als ze jade prijzen, en vandaag de steen van veel gesneden hangers aan jadekettingen.
Over de steen zelf, van de samenstelling tot de chemie van de kleuren, lees je meer in onze gids over nefriet. De meeste Hetian-jade op de markt is nu bergmateriaal, gewonnen uit afzettingen bij plaatsen als Qiemo en Yutian. Rivierkeien uit rivierbeddingen zoals die van de Yurungkash zijn schaars en duur, en de meeste wisselen van eigenaar tussen verzamelaars in het hogere segment.
De acht kleuren van Hetian-jade
De Chinese nationale norm voor Hetian-jade, GB/T 38821-2020, deelt die in acht kleurvariëteiten in. “Schapenvet” is in de handel de naam voor het fijnste wit, geen aparte kleur, en cui-qing-jade staat voor het eerst op de lijst.

|
Variëteit |
Hoe het eruitziet |
Positie op de markt |
|---|---|---|
|
Witte jade |
Helder wit, fijne textuur. Het fijnste, in de handel “schapenvetwit” genoemd, is wit als gestold vet, warm en zuiver, en aan de randen licht doorschijnend |
“Schapenvetwit” is het meest gewild, en er wordt maar heel weinig van gewonnen |
|
Blauwachtig witte jade |
Wit met een grijsgroene zweem |
Tussen wit en groen in |
|
Groene jade |
Ingetogen, sober grijsgroen |
Het meest gebruikte materiaal in het klassieke snijwerk |
|
Spinaziegroen |
Groen tot donkergroen |
Een eigen, aparte markt |
|
Cui-qing-jade |
Fris lichtgroen, vaak overlopend in wit |
In 2020 aan de nationale norm toegevoegd |
|
Gele jade |
Lichtgeel tot diepgeel |
Zeldzaam |
|
Inktjade |
Zwart als inkt, gekleurd door grafiet |
Gezocht voor contrast in snijwerk |
|
Tang yu, of “suikerjade” |
Roodbruin of geelbruin oppervlak, in de kleur van bruine suiker |
Gewild als de jadesnijder de kleur bewust gebruikt |
Spinaziegroene nefriet en “inktnefriet” zijn andere stenen dan de jadeïetkleuren met vergelijkbare namen.
De drie vormen, en waarom de vorm de prijs verandert
Ruwe Hetian-jade wordt naar de vorm verhandeld, en kopers buiten China horen daar zelden van. Bij Hetian-jade bepalen deze drie vormnamen mee hoe een stuk wordt geprijsd:
|
Vorm |
Wat het is |
Positie op de markt |
|---|---|---|
|
Rivierkei (籽料, zi liao) |
In de loop van geologische tijdperken in rivierbeddingen rondgerold. Afgerond, met een natuurlijke korst |
Meestal het duurst: schaars, en gewaardeerd om een echte natuurlijke korst |
|
Bergriviermateriaal (shan liu shui) |
Over een kortere afstand van de bron verplaatst. Deels afgerond |
Tussen de twee in |
|
Bergmateriaal (shan liao) |
Rechtstreeks uit de primaire afzetting gehaald. Hoekig |
Meestal het goedkoopst, al bestaat er ook fijn bergmateriaal |
De vorm is één factor in de prijs, naast fijnheid, kleur, barsten en schaarste. De handel verklaart een deel van de meerprijs voor rivierkeien als een natuurlijke stresstest: door het rollen breekt een steen meestal langs bestaande barsten, dus een kei die het overleeft, is vaak gaaf. Dat maakt de jade niet fijner, en ook rivierkeien kunnen barsten hebben, dus een fijn stuk bergmateriaal kan meer waard zijn dan een slechte rivierkei. Verzamelaars betalen ook voor een echte natuurlijke korst; daarom zijn nepkorsten een van de meest voorkomende vormen van fraude op de binnenlandse jademarkt van China.

Nefriet die niet uit Xinjiang komt
Hetian is een naam die op nefriet van overal wordt geplakt; de vindplaatsen van nefriet in de wereld staan land voor land in onze gids over waar jade wordt gevonden. Deze kom je het vaakst tegen:
|
Variëteit |
Herkomst |
Waarin het verschilt |
|---|---|---|
|
Jade uit Qinghai |
Qinghai |
Goed doorschijnend, maar weinig olieachtig. Vertoont vaak inwendige “waterlijnen” |
|
Russische jade |
Rusland |
Vaak heel wit; kan droger en minder olieachtig ogen dan fijn materiaal uit Xinjiang, al loopt de kwaliteit sterk uiteen. Rusland levert een groot deel van de nefriet die als Hetian-jade wordt verkocht |
|
Koreaanse jade |
Zuid-Korea |
Groengele zweem, vaak grofkorreliger en minder olieachtig |
|
He-mo-jade |
Xiuyan, Liaoning |
Nefriet met een verweerde korst. Harder en waardevoller dan gewone Xiuyan-jade |
|
Jade uit Taiwan |
Fengtian, Hualien, Taiwan |
Groene nefriet; Taiwan is ook de bekendste herkomst van kattenoogjade. De winning stopte grotendeels in de jaren tachtig |
Alle vijf zijn echte nefriet, en geen ervan komt uit Xinjiang. De verschillen in de tabel zijn vuistregels uit de handel, en een fijn stuk uit Qinghai of Rusland kan een gewoon stuk uit Xinjiang overtreffen. Hier lopen de handelsnaam en het certificaat uit elkaar. Volgens de Chinese nationale normen is Hetian-jade (和田玉) een materiaalnaam, geen plaats van herkomst, dus een gekwalificeerd lab kan een rapport “Hetian-jade” afgeven voor nefriet uit Rusland of Qinghai. Dat is legitiem, maar het betekent dat een rapport met “Hetian-jade” niet bewijst dat de steen uit Xinjiang komt. Een verkoper hoort het materiaal en de herkomst apart te beschrijven, en moet bereid zijn hardop “Russische nefriet” te zeggen.
Wat is kattenoogjade?
Kattenoogjade is een handelsnaam voor een steen die één heldere lichtband over een gepolijste bolling laat zien, zoals de spleet van een kattenoog; de Chinese handel verkoopt hem als kattenoog van nefriet (软玉猫眼). Het mineraal is hetzelfde als dat van nefriet: tremoliet, die in ijzerrijk groen materiaal overgaat in actinoliet, met een vergelijkbare hardheid van ongeveer 6 tot 6,5. Het verschil zit in de structuur. De vezels liggen bijna evenwijdig in plaats van viltachtig verweven, en het licht dat erop weerkaatst, bundelt zich tot de lijn. Niet iedereen geeft de steen dezelfde naam. De Chinese handel verkoopt hem als nefriet, en de geowetenschappelijke collectie van de National Taiwan University catalogiseert materiaal uit Taiwan als kattenoognefriet, maar het GIA noemt “cat's-eye jade” (kattenoogjade) een onjuiste benaming: zonder de viltachtige structuur van nefriet mist de steen de taaiheid van jade, en het laboratorium van het GIA zou hem actinoliet met kattenoogeffect noemen. Welke naam het rapport ook gebruikt, ga ervan uit dat de steen minder taai is dan gewone nefriet.
Bijna alle kattenoogjade die ik heb gezien, is groen: de spinaziegroene biyu; witte en blauwachtig witte kattenogen zijn zeldzaam. Bij de stukken die ik in handen heb gehad, gold: hoe fijner en gelijkmatiger de vezels, hoe scherper de lijn, terwijl grove vezels een brede, wazige band geven. De bekendste vindplaats is Fengtian in Hualien, Taiwan. Chrysoberil met kattenoogeffect is een heel andere edelsteen: één enkel kristal in plaats van een massa vezels.

Soorten jadeïet: zo beoordeel je de koning van de huidige markt
Jadeïet kwam tijdens de Qing-dynastie uit Birma en veroverde binnen een paar generaties de top van de Chinese jademarkt. Jadeïet is nu de bekendste jade, de topkwaliteiten staan bovenaan in de jademarkt, en het is het materiaal waarin wij gespecialiseerd zijn. Over de steen zelf en de mijnen waar hij vandaan komt, lees je meer in onze gids over jadeïet.
Soorten jadeïet worden in de eerste plaats benoemd naar de textuur (zhong), de fijnheid van de kristalkorrel:
|
Textuurtype |
Chinese naam |
Hoe het eruitziet |
|---|---|---|
|
Glastype |
玻璃种 |
Bijna transparant, zonder zichtbare korrel |
|
IJstype |
冰种 |
Helder tot doorschijnend, zoals ijs |
|
Nuo-type (dicht en romig) |
糯种 |
Zachte, gelijkmatige doorschijnendheid, zoals gekookte kleefrijst |
|
Bonentype (dou zhong) |
豆种 |
Zichtbaar grove korrel, meestal ondoorzichtig |

Hoe fijner de korrel, hoe verder het licht reist voordat het wordt verstrooid, en juist die eigenschap komt op foto's slecht over; het verschil tussen het ijstype en het glastype lees je in onze gids over jadeïet van het ijstype. De andere twee eigenschappen zijn het water (shui), hoe diep het licht doordringt, en de kleur (se). Beoordeel het water eerst bij gewoon, rustig licht en houd daarna een zaklamp achter het stuk; een dik stuk lijkt minder doorschijnend dan een dun stuk van hetzelfde materiaal. Smaragdgroen is de meest gewilde kleur; rood, geel en lavendel worden ook gewaardeerd, en zwarte jade, waaronder de mo cui die naast jadeïet wordt verkocht, past bij een opvallend stuk zoals een jadering voor heren.
In de handel zegt men over het onderlinge gewicht van die eigenschappen: “vakmensen kijken naar de textuur, beginners naar de kleur”, omdat een fel groen stuk dat grofkorrelig is, minder kan opbrengen dan een bescheiden gekleurd stuk met een fijne, gelijkmatige textuur. Het GIA legt de nadruk anders: het noemt kleur de belangrijkste waardefactor van jadeïet, maar merkt op dat een goede transparantie een zwakke of ongelijkmatige kleur kan compenseren. Beide visies komen op hetzelfde praktische punt uit: beoordeel kleur, doorschijnendheid en textuur samen, nooit alleen de kleur.
De vier grote jades van China
De traditionele lijst bestaat uit Hetian-, Dushan-, Xiuyan- en Lantian-jade, en jadeïet staat er niet op, ook al staat jadeïet vandaag bovenaan op de Chinese jademarkt. Sommige moderne versies zetten turkoois uit Hubei in de plaats van Lantian-jade.
|
Variëteit |
Herkomst |
Materiaal |
Mohs |
Kenmerk |
|---|---|---|---|---|
|
Hetian-jade |
Xinjiang |
Nefriet |
6-6,5 |
Olieachtige glans; “schapenvetwit” als topkwaliteit |
|
Dushan-jade (独山玉) |
Nanyang, Henan |
Gesteente van meerdere mineralen |
6,0 tot 6,5 |
Veel kleuren, vaak meerdere in één steen |
|
Xiuyan-jade |
Xiuyan, Liaoning |
Grotendeels serpentijn |
4,5 tot 5,5 |
Wasglans; de grootste voorraden van China |
|
Lantian-jade |
Lantian, Shaanxi |
Geserpentiniseerd marmer |
Ongeveer 4 |
Een van de oudste jadesoorten die in Chinese teksten bij naam worden genoemd |

Dushan-jade
Dushan-jade wordt soms “Nanyang-jadeïet” genoemd, een naam die het prestige van jadeïet leent voor een steen die geen jadeïet is. Dushan-jade is een gesteente van meerdere mineralen, en wat deze steen bijzonder maakt, is het kleurenpalet: groen, wit, paars, geel en bruin kunnen in één steen voorkomen, en plaatselijke beschrijvingen tellen in totaal zevenenzeventig kleurtypes. Daarom is het in China een geliefd materiaal voor qiaose, snijwerk dat elke kleur naar een ander onderdeel van de figuur leidt. De nationale schat uit de Yuan-dynastie die bekendstaat als de Grote Jadezee van Dushan (渎山大玉海), een reusachtig wijnvat van jade dat nu in het Beihaipark in Peking staat, is gesneden uit Dushan-jade; ondanks dezelfde romanisering gebruikt die naam een ander teken, 渎, dan het 独 van Dushan-jade. Dushan-jade is cultureel belangrijk en echt verzamelwaardig, en hoort als Dushan-jade te worden beschreven en geprijsd.
Xiuyan-jade
Xiuyan-jade is de betaalbaarste van de grote Chinese jades en die met de grootste voorraad, en de naam omvat twee verschillende stenen:
- Xiuyan van serpentijn: het gangbare materiaal. Helder, doorschijnend, met wasglans, en zacht met 4,5 tot 5,5 op de schaal van Mohs, dus er komen gemakkelijk krassen op. Het wordt overal als “jade” verkocht, en telt in de Chinese betekenis ook echt als jade.
- Xiuyan van tremoliet (lao yu of he mo yu): nefriet, geologisch dezelfde familie als Hetian-jade. Harder, dichter en flink waardevoller.
Beide worden onder dezelfde plaatsnaam verhandeld, met een groot verschil in prijs.
Lantian-jade
Lantian-jade zoals die vandaag wordt verkocht, is noch nefriet noch jadeïet: het moderne materiaal uit Lantian in Shaanxi is een mengsel van marmer en serpentijn. De naam zelf is een van de oudste jadenamen in Chinese teksten. De dichtregel van Li Shangyin, een dichter uit de Tang-tijd, over Lantian-jade die in de warme zon nevel afgeeft, maakte de naam beroemd, al kan een gedicht ons niet vertellen of zijn jade hetzelfde materiaal was als wat vandaag in Lantian wordt gewonnen. Moderne Lantian-jade is fijnkorrelig en meestal groen en wit, historisch belangrijk en commercieel bescheiden.
Andere stenen die China jade noemt
China noemt nog tientallen andere stenen jade, elk onder een eigen naam: stenen van kwarts, gekleurde edelstenen en de zegelstenen uit de cultuur van de geleerden. De meeste zijn voor een gemmoloog geen jade, al kunnen een paar handelsnamen, zoals Gobi-jade, ook nefriet omvatten, en elke steen heeft zijn eigen markt.
|
Steen |
Herkomst |
Wat het is |
Kenmerk |
|---|---|---|---|
|
Nanhong-agaat (南红) |
Liangshan, Sichuan; Baoshan, Yunnan |
Rode agaat |
Dicht rood, met puntjes als cinnaber onder een zaklamp |
|
Agaat en chalcedoon |
Xinjiang, Binnen-Mongolië |
Kwarts |
Agaat is chalcedoon met banden; de steen zonder banden wordt als chalcedoon verkocht |
|
Gouddraadjade (金丝玉) |
Dzjoengaarse Bekken, Xinjiang |
Kwarts |
Structuur met een “radijskorrel”; de topkwaliteit is doorschijnend en levendig |
|
Huanglong-jade (黄龙玉) |
Longling, Yunnan |
Kwarts |
Pas in 2004 benoemd; meestal geel |
|
Witte jade uit Peking, Mi-jade, Guicui |
Peking; Xinmi, Henan; Guizhou |
Kwartsiet |
Wit, groen en groen kaolienhoudend kwartsiet |
|
Gobi-jade |
Xinjiang |
Door de wind gepolijste steen |
De naam omvat zowel stenen van kwarts als door de wind gepolijste Hetian-nefriet, dus vraag welke van de twee het is |
|
Turkoois (绿松石) |
Shiyan, Hubei |
Fosfaat van koper en aluminium, Mohs 5 tot 6 |
Dicht, diepblauw materiaal is de topkwaliteit |
|
Lapis lazuli |
Vooral Afghanistan |
Gesteente van lazuriet, pyriet en calciet, Mohs 5 tot 6 |
Diepblauw met spikkels pyriet en aders van calciet |
|
Malachiet |
Hubei en elders |
Kopercarbonaat, Mohs 3,5 tot 4 |
Groene banden, genoemd naar pauwenveren |
|
Shoushan-steen |
Fuzhou, Fujian |
Zegelsteen |
De beste variëteit, tianhuang, is de “keizer van de stenen” |
|
Kippenbloedsteen |
Changhua, Zhejiang; Balin, Binnen-Mongolië |
Zegelsteen, gekleurd door cinnaber |
Beoordeeld op hoeveel rood er is, hoe helder het is en hoe het is verdeeld |
|
Qingtian-steen |
Qingtian, Zhejiang |
Zegelsteen |
Geliefd bij snijders om hoe de steen onder het gereedschap aanvoelt |
|
Bamboebladjade |
Dulan, Qinghai |
Serpentiniet |
Tekening als bamboebladeren |
|
Daqian-jade |
Rivier de Tuo, Sichuan |
Tremoliethoudende steen |
Verkocht als nieuwe plaatselijke jadesoort; vraag of het labrapport nefriet vermeldt |
|
Perzikbloesemsteen, Jiulong bi, versteend hout |
Zhejiang; Hua'an, Fujian; diverse herkomst |
Snijsteen, jaspisachtige steen, verkiezeld hout |
Plaatselijke snijstenen, verkocht onder een eigen naam |
Een paar ervan zijn op zichzelf duur. Fijne nanhong in het oranjerood van een rijpe kaki is duur omdat de opbrengst laag is, de blokken klein en sterk gebroken zijn, en de steen een vaste plaats heeft in de gebedssnoeren van het Tibetaans boeddhisme. Huanglong-jade, bij de naamgeving in 2004 “de tweede jadeïet” genoemd, zag de prijzen eerst pieken en daarna stabiliseren. En de zegelstenen worden in kringen van geleerden geprijsd als jade: volgens een traditioneel gezegde is één liang tianhuang drie liang goud waard. Turkoois heeft het meeste culturele gewicht van de gekleurde stenen, als een van de zeven schatten van het Tibetaans boeddhisme, met Shiyan in Hubei als de belangrijkste Chinese bron van fijn materiaal.
Dubbelgangers van jade: andere stenen die onder een jadenaam worden verkocht
De stenen in deze groep hebben een eigen naam, maar worden vaak voor een andere steen uitgegeven, meestal voor jadeïet.
|
Steen |
Wat het is |
Uitgegeven voor |
Herkenbaar aan |
|---|---|---|---|
|
Shuimo-jade (水沫玉, “waterschuim”) |
Natriumveldspaat, komt in Myanmar samen met jadeïet voor |
Jadeïet van het ijstype |
Piepkleine insluitsels als belletjes, “alsof er water opspat”. Voelt lichter aan in de hand |
|
Aventurijn (东陵石) |
Kwartsiet met groene chroomhoudende mica |
Jadeïet |
Glinstert als je de steen onder een lamp kantelt |
|
“Maleisische jade” (马来玉) |
Groen geverfd kwartsiet |
Jadeïet |
De kleur zit in de barstjes en de korrelgrenzen; weegt minder dan jadeïet |
|
Dulong-jade |
Kwartsiet, Yunnan |
Jadeïet |
Groen met grijze slierten; lijkt opvallend op jadeïet, maar mist het gewicht ervan |
|
Tianshan cui (天山翠) |
Kwartsiet, Xinjiang |
Jadeïet |
Helder groen, hard, zonder de structuur van jadeïet |
|
Shetai cui |
Kwartsiet, Binnen-Mongolië |
Jadeïet |
Zelfde familie als aventurijn |
Shuimo-jade is de steen waarmee mensen echt geld verliezen. Hij zit in dezelfde Birmese afzettingen als jadeïet, komt via dezelfde kanalen binnen en lijkt op het eerste gezicht op fijne jadeïet van het ijstype. Twee aanwijzingen helpen om hem te onderscheiden: de insluitsels die op belletjes lijken, en het gewicht, want jadeïet met een soortelijk gewicht van ongeveer 3,34 voelt merkbaar zwaarder aan dan veldspaat met ongeveer 2,6.
Aventurijn wordt het vaakst aan toeristen verkocht. De gebruikelijke aanwijzing is de glinstering: kantel de steen langzaam onder een lamp en platte schilfertjes chroomhoudende mica fonkelen door de steen heen. Ook jadeïet kan flitsen, van de splijtvlakken van de kristallen; in de handel heet dat 翠性 (cui xing). Zie een glinstering dus als reden om een labrapport te vragen, niet als oordeel.

Welke soort jade heb ik?
Een onbekend stuk, geërfd of jaren geleden gekocht, kun je zonder apparatuur aan de glans en het gewicht tot een waarschijnlijke familie terugbrengen, maar alleen een labrapport bevestigt dat; bij de thuistests om te zien of jade echt is hoort ook een versie van de gewichtstest waarbij je meet. Beide zijn neigingen, geen regels: polijsting, de staat van het oppervlak en de belichting veranderen hoe een steen eruitziet, en veel stenen zitten tussen twee rijen in.
|
Gebruikelijke glans |
Stenen |
|---|---|
|
Glasachtig |
Jadeïet, chalcedoon, aventurijn |
|
Olieachtig, warm |
Hetian-nefriet |
|
Wasachtig, gedempt |
Xiuyan-jade, gouddraadjade, Huanglong-jade |
|
Wisselend, van glasachtig tot wasachtig of vetachtig |
Agaat, Dushan-jade |
|
Gebruikelijk gewicht in de hand |
Stenen |
|---|---|
|
Zwaar voor de grootte |
Jadeïet, Hetian-nefriet |
|
Licht voor de grootte |
Xiuyan-jade, shuimo-jade, chalcedoon en ander kwarts |
Wil je een second opinion voordat je voor een rapport betaalt, beschrijf ons dan de glans en het gewicht via onze contactpagina. Samen genomen wijzen glasachtig en zwaar op jadeïet, olieachtig en zwaar op nefriet, en wasachtig, of glasachtig maar licht, op serpentijn of kwarts. Het gewicht helpt alleen als je stukken van vergelijkbare grootte en vorm zonder metalen zetting vergelijkt, want grootte, dikte en montuur veranderen allemaal hoe zwaar een stuk aanvoelt; de dichtheid verandert niet door polijsting of belichting, maar alleen een gemeten soortelijk gewicht of een labrapport legt die precies vast.
Wat je moet vragen voordat je jade koopt
Vier vragen gelden voor elke steen in deze gids, en nog twee voor bepaalde stenen.
- Wat is het materiaal? Vraag naar de naam van het materiaal, niet alleen naar een plaatsnaam. Vind je de herkomst belangrijk, vraag daar dan apart naar, om de redenen uit het deel over Hetian-jade hierboven.
- Is de steen behandeld? Vraag of de steen is geverfd, gevuld of, bij jadeïet, gebleekt, en of het rapport dat vermeldt.
- Waar is het certificaat? Vraag ernaar voordat je betaalt, niet erna; een geaccrediteerd laboratorium identificeert het materiaal, en op onze pagina over het controleren van een certificaat zie je hoe je dat doet.
- Welke aankoop doe je eigenlijk? Xiuyan-jade kopen omdat je het uiterlijk voor die prijs mooi vindt, is een goede beslissing. Xiuyan-jade kopen omdat iemand je vertelde dat het jadeïet was, is een heel andere transactie.
Bij twee stenen stel je nog een extra vraag:
- Welke Xiuyan? Serpentijn of tremoliet: de naam is dezelfde en het prijsverschil is groot.
- Is de korst natuurlijk? Bij rivierkeien van Hetian-jade kan een overtuigende nepkorst de vraagprijs flink opdrijven.
Meer vragen over Chinese jade
Hoe oud is de jadetraditie in China?
Het bewerken van jade gaat in China ongeveer 9.000 jaar terug: de oudste gesneden jade die daar tot nu toe is gevonden, komt uit Xiaonanshan in Heilongjiang. Ten tijde van de Liangzhucultuur, ongeveer 3300 tot 2300 v.Chr., maakten jadesnijders de rituele bi-schijven en cong-buizen die nu in musea over de hele wereld liggen, en nefriet uit Xinjiang bereikte Centraal-China al tijdens de Shang-dynastie. Jadeïet is de nieuwkomer: die kwam pas in de 18de eeuw in grote hoeveelheden uit Birma.
Welke soort jade wordt gebruikt voor Chinees snijwerk?
Nefriet was het grootste deel van de geschiedenis dé snijsteen van Chinese jade, en vanaf de Qing-dynastie kwam jadeïet erbij. Welke steen het ook is, ook de manier van snijden telt, en ons artikel over handgesneden of machinaal gesneden jade legt uit waar je op let. Van de andere stenen is Dushan-jade geliefd voor meerkleurig snijwerk, levert Xiuyan van serpentijn de meeste grote, betaalbare siervoorwerpen, en worden de zegelstenen tot zegels gesneden.
Welke soort jade is het best om elke dag te dragen?
Nefriet is de beste soort jade om elke dag te dragen als stoten je grootste zorg zijn, omdat nefriet het taaist is, met jadeïet vlak daarachter; barsten, dikte en zetting tellen even zwaar als het materiaal. Zachtere stenen die als jade worden verkocht, slijten sneller: Xiuyan van serpentijn, met 4,5 tot 5,5 op de schaal van Mohs, krijgt gemakkelijk krassen, en malachiet met 3,5 tot 4 is nog zachter, dus die stenen passen beter bij hangers en siervoorwerpen dan bij ringen of bangles die overal tegenaan stoten.
Kan een labrapport me vertellen welke soort jade ik heb?
Een identificatierapport van een lab noemt het materiaal, of dat nu jadeïet, nefriet (op een Chinees rapport als Hetian-jade), serpentijn of kwartsiet is, en bij jadeïet vermeldt het of de steen is behandeld. Het geeft de steen geen kwaliteitsgraad en bewijst niet waar hij is gewonnen, zoals onze gids over wat een labcertificaat voor jade bewijst uitlegt.
Klanten sturen ons vaak foto's van stenen waarvan hun was verteld dat het jadeïet was, en het rapport is elke keer het antwoord waar ik naar verwijs. Sinds 2016 koop ik ruwe jadeïet in Hpakant en laat ik die in Kunming bewerken en polijsten; onze nefriet is materiaal uit Xinjiang dat we via leveranciers inkopen. Dat zijn de enige twee stenen die we verkopen: Dushan-jade, Xiuyan-jade, nanhong, turkoois of zegelstenen verkopen we niet, en we zijn niet de juiste mensen om die te prijzen. Elk stuk dat we verkopen, wordt verzonden met een NGTC-certificaat dat het materiaal vermeldt. Meer over hoe BMjade werkt, lees je op onze pagina Over ons.
Bronnen
- Gemological Institute of America. “Jade”. GIA gem encyclopedia. Geraadpleegd in oktober 2026.
- Gemological Institute of America. “Jade Quality Factors”. GIA gem encyclopedia. Geraadpleegd in oktober 2026.
- Lin, Shu-Hong, Tsung-Ying Yang, Kai-Yun Huang en Yu-Shan Chou. “A Unique Omphacite Jade Pendant”. Gems & Gemology, winter 2023.
- Hogarth, Erin. “Washington Jade Update”. Gems & Gemology, voorjaar 2022.
- China Gems and Jewelry Association. “今天,和田玉新国标正式实施!” (De nieuwe nationale norm voor Hetian-jade treedt in werking). 3 december 2020.