Hoe weet je of jade echt is? 7 thuistests en wat elke test bewijst

De test die de meesten als eerste proberen, jade vasthouden om te voelen of de steen koud is, zegt bijna niets over de vraag of jade echt is: glas, kwartsiet, marmer en behandelde jadeïet voelen ook koud aan. Een zaklamp, een 10x-loep en een sieradenweegschaal vertellen je veel meer. De zeven controles in deze gids staan in volgorde van wat je ervoor nodig hebt, van helemaal niets tot een labrapport, zodat je kunt beginnen met wat je al in een la hebt liggen. Niet elke controle werkt bij alle echte jadesieraden: gezette stukken verbergen meer dan losse stenen, en alleen op een bangle (een stijve armband uit één stuk) kun je de tiktest doen.

Hoe weet je of jade echt is? Het korte antwoord

Om te weten of jade echt is, maak je thuis een eerste schifting en laat je het resultaat bevestigen met een labrapport. Controles thuis kunnen veel imitaties ontmaskeren, waaronder glas, kwartsiet, serpentijn, marmer en plastic, en duidelijk geverfde stukken eruit halen, maar een stuk dat ze doorstaat, is daarmee nog niet bevestigd. Alleen laboratoriuminstrumenten kunnen bevestigen dat jadeïet type A is, want het polymeer waarmee jadeïet wordt behandeld, kun je niet zien, voelen of horen.

Achter het woord “echt” zitten drie vragen. De eerste is of het stuk wel jade is, dus jadeïet of nefriet en geen imitatie. De tweede is of het behandeld is: jadeïet type A is niet gebleekt, niet met polymeer geïmpregneerd en niet geverfd en heeft hooguit een dun laagje polijstwas, type B is met zuur gebleekt en daarna gevuld met polymeer of was, en type C is geverfd, zoals we uitleggen in onze gids over jade type A, B en C. Zijn die twee vragen beantwoord, dan is de derde of het stuk goed is, en dat hangt af van kleur, textuur en doorschijnendheid; een natuurlijk stuk van lage kwaliteit is nog steeds echte jade, en geen enkele thuistest of standaard identificatierapport beoordeelt de kwaliteit.

De eerste zes controles kunnen aantonen wat een stuk niet is, maar als het alle zes doorstaat, is daarmee nog niet bevestigd wat het wel is. Dat doet een labrapport, en met de zevende controle ga je na of het rapport dat je in handen hebt echt is.

Hoe ziet echte jade eruit?

Gepolijste echte jade is meestal doorschijnend tot ondoorzichtig, met een fijne textuur en een kleur die meestal in vlekken, strepen of aders zit en niet gelijkmatig over het hele stuk is verdeeld, al kan een egale kleur ook natuurlijk zijn; alleen de fijnste jadeïet is bijna transparant. Jadeïet heeft een glas- tot vetglans en laat onder sterk licht vaak een vage korrel zien, terwijl nefriet, een massa microscopisch kleine vezels, een zachtere, olieachtige glans heeft. In onze gids over hoe jadeïet eruitziet gaan we dieper in op de kleuren en texturen.

Namaakjade is meestal glas, geverfd kwartsiet, serpentijn, marmer, groene aventurijn of plastic en hars, en elk daarvan verraadt zich meestal op een eigen manier:

Behandelde jadeïet staat niet in de tabel, omdat die eruitziet als jade: type B en type C zijn jadeïet. Natuurlijke jade bevat geen ronde gasbelletjes, dus belletjes wijzen op glas, hars of een vulling met hars. Ruwe jade die nog niet is gezaagd, is moeilijker te beoordelen, omdat de verweerde korst de kleur en textuur binnenin verbergt; dat behandelen we in onze gids over hoe je ruwe jade herkent. En echte jade komt in veel meer kleuren voor dan groen, van wit en lavendel tot zwart, dus een onverwachte kleur maakt een stuk nog geen namaak.

De 7 thuistests, van gratis tot een labrapport

De zeven tests hieronder zijn het praktische antwoord op de vraag hoe je jade thuis test, in volgorde van wat je ervoor nodig hebt: de eerste drie kosten niets, voor de volgende drie heb je elk één klein hulpmiddel nodig, en voor de laatste een rapport. Elke test kan iets uitsluiten, en in de tabel hierboven zie je wat elke test niet kan bewijzen.

1. Hoe weet je met een zaklamp of jade echt is?

Houd in een schemerige kamer een sterke zaklamp tegen de achterkant van het stuk en beweeg het licht langzaam. Natuurlijke jadeïet en nefriet laten meestal structuur zien: wolkjes, een fijne korrel of vezels, en vlekken die verschuiven als het licht beweegt. Ronde gasbelletjes wijzen op iets wat ooit vloeibaar is geweest, en waar ze zitten, maakt uit. Belletjes door het hele stuk heen wijzen op glas of hars, terwijl belletjes die alleen in een barst of een putje zitten op een vulmiddel wijzen, en dat is een behandeling. Egaal licht zonder structuur geeft op zichzelf nog geen uitsluitsel, want fijnkorrelige, zeer doorschijnende jadeïet type A kan er ook heel egaal uitzien.

De test werkt alleen als het licht door de steen heen gaat, dus het best bij bangles, kralen en losse stenen. Bij een jadering met een gesloten zetting houdt de achterkant van de zetting het licht volledig tegen, en een ondoorzichtig stuk laat weinig door, dus daar zegt een donker resultaat niets. Zowel type A als type B laat licht door, en polymeer is met een zaklamp onzichtbaar.

2. Hoe weet je of jade geverfd is?

Bij geverfde jade zie je de kleur vaak juist op de plekken waar de kleurstof naar binnen kon. Bekijk elke barst, elk putje en elk boorgat, met een 10x-loep als je die hebt: kleurstof hoopt zich op in barstjes aan het oppervlak, volgt scheurtjes in plaats van gelijkmatig in de steen te zitten, en verzamelt zich waar een draad door een kraal loopt, dus bij een jadeketting van kralen kijk je eerst naar de boorgaten. Kleur die eruitziet als een spinnenweb, donkerder langs elke barst, is het klassieke teken. De controle werkt bij nefriet net zo goed als bij jadeïet.

Vind je geen geconcentreerde kleur, dan bewijst dat niet dat de kleur natuurlijk is, en over polymeer, dat kleurloos is, zegt deze controle niets.

3. De klanktest voor jade (alleen bij bangles)

De klanktest is een controle op barsten bij bangles, geen oordeel over de vraag of jade echt is. Gebruik hem alleen bij een hele bangle zonder metalen onderdelen en zonder barst die je al kunt zien: hang hem aan een draad boven een bed of een opgevouwen handdoek en tik er licht tegen met een vingertop, nooit met een munt of een sleutel. Een doffe, korte klank is een reden om goed te zoeken naar een verborgen barst; een heldere, lang aanhoudende klank is geruststellend, maar sluit niet elke barst uit. De maat van de bangle, de vorm en de plek waar je tikt veranderen allemaal de klank, dus zonder een bangle die je kent om mee te vergelijken, zegt de klank weinig als je er nog geen ervaring mee hebt. Onderzoekers van het GIA stelden in 1992 vast dat gebleekte en geïmpregneerde bangles meestal doffer en gedempter klonken dan natuurlijke, maar ze noemden de test hooguit een aanwijzing voor behandeling, en bangles van glas klinken ook helder.

Bij al het andere heeft de test geen zin. Een kleine steen die in metaal vastzit, kan niet resoneren, en bij een jade-armband van kralen tikken de kralen tegen elkaar in plaats van te klinken. In de gids voor bangles, in de tabel verderop, leggen we het tikken stap voor stap uit.

4. De loeptest: kristallijne flitsjes, etssporen en “sinaasappelhuid”

Bekijk je het gepolijste oppervlak met een 10x-loep en houd je het stuk zo schuin dat het licht erop weerkaatst, dan zie je drie kenmerken die gemakkelijk door elkaar worden gehaald.

Cui xing, de kristallijne flitsjes van jadeïet, zijn minuscule glinsteringen, als rijp, op de plekken waar het licht weerkaatst op de platte vlakken van de korrels. Ze wijzen op jadeïet en niet op glas of nefriet, maar niet op type A, want type B is nog steeds jadeïet en de korrels zitten er nog. Fijnkorrelige jadeïet laat er soms weinig of geen zien, dus als ze ontbreken, bewijst dat evenmin iets.

Een netwerk van etssporen door zuur is een web van fijne, scherpe lijnen die tussen de korrels lopen. Ze blijven achter waar het bleken met zuur de korrelgrenzen heeft geopend, en polijsten kan ze niet helemaal verbergen. Zo'n netwerk is een sterke aanwijzing voor type B en een reden om een labrapport te vragen voordat je koopt.

“Sinaasappelhuid” is een licht golvend oppervlak met vloeiende overgangen tussen de korrels. Ze ontstaat doordat korrels die in verschillende richtingen liggen de polijsting net iets anders aannemen, en de handel beschouwt ze als een normaal kenmerk van gepolijste jadeïet; zie ze dus niet aan voor etssporen.

Polymeer kan ook aanwezig zijn zonder zichtbare etssporen, dus een oppervlak zonder sporen onder de loep is nog geen groen licht.

5. Hoe test je jade met water en een weegschaal?

Met water en een weegschaal meet je het soortelijk gewicht van jade, dus hoe zwaar een steen is vergeleken met hetzelfde volume water, en dat is van alle thuistests de test die je het meest vertelt. Elk materiaal heeft een eigen bereik, dus één getal onderscheidt meestal jadeïet van nefriet, en beide van de meeste imitaties.

Je hebt een sieradenweegschaal nodig die tot op 0,01 g afleest, een kopje water en een dun draadje; een keukenweegschaal die maar tot op 1 g of 0,1 g afleest, is te grof. Weeg het stuk droog en noem dat W1. Zet het kopje water op de weegschaal en druk op de tarraknop, zodat hij op nul staat. Houd de draad vast, of bind hem aan een steun die noch de weegschaal noch het kopje raakt, en laat het stuk in het water zakken tot het helemaal onder water is, zonder dat het de wanden of de bodem raakt; schud luchtbelletjes die eraan blijven hangen eraf. De weegschaal geeft dan meer aan, en wel het gewicht van het water dat het stuk opzij duwt; noem die toename W2. W2 is de stijging op de weegschaal, niet het gewicht van het stuk in water, dat bij andere methoden met een andere formule wordt gebruikt. Het soortelijk gewicht is W1 ÷ W2.

Een bangle die droog 60 g weegt en de weegschaal in het water 18 g hoger laat aangeven, heeft bijvoorbeeld een soortelijk gewicht van 60 ÷ 18 = 3,33, binnen het bereik van jadeïet. Voor de test heb je een kale steen nodig, omdat metaal, lijm en koord gewicht toevoegen dat je niet kunt afzonderen, en heel kleine stukken, zoals een paar jade-oorbellen, zijn te licht om op een weegschaal thuis een bruikbaar getal te geven. Een weegschaal die 0,01 g aangeeft, weegt niet per se tot op 0,01 g nauwkeurig: een kraal van 1 g die in het water 0,30 g toevoegt, geeft 3,33, terwijl 0,31 g op 3,23 uitkomt. Weeg elk stuk twee of drie keer.

Een waarde van 3,30 of meer sluit kwartsiet, serpentijn, marmer, plastic en het meeste glas uit, en een waarde van ongeveer 2,90 tot 3,10 past bij nefriet. Bij een stuk dat als jadeïet wordt verkocht, is een waarde onder ongeveer 3,30 een reden voor een labrapport, al kan natuurlijke jadeïet ook laag uitvallen: één natuurlijk monster in het GIA-onderzoek uit 1992 kwam uit op 3,15. Een waarde binnen het bereik van jadeïet zegt niets definitiefs over behandeling, en glas met een hoge dichtheid kan er ook in vallen, dus de controles met de zaklamp en de loep blijven nodig.

6. Licht jade op onder uv-licht?

De meeste natuurlijke jadeïet blijft donker onder langgolvig uv-licht, al lichten witte delen van sommige natuurlijke stukken zwak geel op, terwijl het polymeer in behandelde jadeïet meestal fluoresceert. In het GIA-onderzoek uit 1992 lichtte elk gebleekt en geïmpregneerd monster op onder langgolvig uv-licht, van zwak tot sterk en van blauwachtig wit tot geelachtig groen. Daardoor is een langgolvige uv-zaklamp van 365 nm maar in één richting bruikbaar. Een blauwachtig witte gloed is een reden voor een labrapport en geen bewijs van polymeer, omdat ook sommige onbehandelde jadeïet blauwachtig oplicht. Blijft een stuk donker, dan is het daarmee nog niet vrijgepleit: een zwakke gloed mis je gemakkelijk, en het GIA heeft sindsdien met epoxy geïmpregneerde jadeïet onderzocht die zowel onder langgolvig als onder kortgolvig uv-licht donker bleef.

Beweeg het licht in een donkere kamer langzaam over de steen, en let bij een gezet stuk op de rand van de zetting, waar ook lijm oplicht. Jade geeft in het donker niet uit zichzelf licht; welke gloed je ook ziet, hij duurt alleen zolang de uv-lamp aan is.

7. Hoe controleer je zelf een jadecertificaat?

Zelf een jadecertificaat online controleren is de laatste van de zeven tests: zo zie je of het rapport echt is en of de gegevens passen bij het stuk dat je in handen hebt. Vervalste jadecertificaten zijn goedkoop te maken, en goede vervalsingen hebben overtuigende kopieën van accreditatiemerken; sommige zijn zelfs rijker bedrukt dan echte rapporten, met goudfoliedruk, hologrammen en zegels.

Typ het webadres van het laboratorium zelf in je browser, voer het rapportnummer in en, als het lab daarom vraagt, de beveiligingscode, en vergelijk wat er verschijnt (het materiaal, de behandelingsstatus, het gewicht, de afmetingen en de foto) met het stuk. De sieradenweegschaal van de vijfde test komt hier van pas, omdat het gewicht op een echt rapport moet kloppen met het stuk op je weegschaal. Controleer de eenheid (1 karaat is 0,2 g) en of het getal alleen voor de steen geldt of voor het hele stuk met het metaal. Klopt alles, dan is het waarschijnlijk, maar niet zeker, dat het rapport bij jouw stuk hoort, omdat vergelijkbare kralen of cabochons hetzelfde gewicht en uiterlijk kunnen hebben; klopt er iets niet, laat het lab dan het stuk zelf onderzoeken.

Komt een rapport niet tevoorschijn, controleer dan of je op de eigen website van het lab zit en of je het nummer goed hebt getypt, en neem contact op met het lab voordat je ervan uitgaat dat het rapport vervalst is. Voor NGTC-rapporten loopt onze stapsgewijze uitleg over het controleren van een NGTC-certificaat elk veld langs. Vertrouw een certificaat niet omdat de QR-code een overtuigende pagina opent, want een vervalst certificaat kan een QR-code hebben die naar een pagina leidt die de vervalser zelf beheert.

Welke jadetests werken niet?

Zes populaire jadetests werken niet zoals veel gidsen beweren, en twee ervan kunnen het stuk beschadigen:

De koudetest houdt stand omdat hij half waar is: echte jade voelt bij de eerste aanraking koel aan, omdat steen sneller warmte aan je huid onttrekt dan plastic, en wordt warmer als je hem draagt. Glas en kwartsiet gedragen zich net zo, en daarom kun je ze op dat gevoel niet van jade onderscheiden.

Wat er verandert bij nefriet en per soort sieraad

Hoe weet je of nefriet (Hetian-jade) echt is?

Hetian-jade is nefriet, en de meeste van de zeven tests gelden er onveranderd voor. Het soortelijk gewicht zegt het meest: nefriet komt uit op ongeveer 2,90 tot 3,10, waarmee het zich onderscheidt van marmer, kwartsiet en het meeste glas, allemaal veelvoorkomende witte dubbelgangers. Kristallijne flitsjes helpen niet, omdat de vezelstructuur van nefriet die niet laat zien. Bij Hetian-jade gaat het in de praktijk om kleurstof, waaronder een nagemaakte bruine “korst” op stukken in de stijl van rivierkeien, en om vulling, waarbij putjes en barsten zijn opgevuld met hars die met minerale fragmenten is vermengd. Het NGTC noemt zo'n stuk “Hetian-jade (behandeld)”, met een opmerking dat het is gevuld, en onze gids over nefriet gaat dieper in op hoe je weet of nefriet echt is.

De herkomst kun je thuis niet testen, en een standaard identificatierapport geeft er ook geen uitsluitsel over. Volgens de Chinese nationale normen is Hetian-jade de naam van het materiaal, nefriet, waar het ook is gewonnen, dus een erkend lab kan een rapport “Hetian-jade” afgeven voor nefriet uit Rusland of Qinghai. Op onze eigen nefrietcertificaten staat “natuurlijke Hetian-jade”; de vermelding Xinjiang op onze productpagina's is wat we over de herkomst van de steen verklaren, en het certificaat bevestigt het materiaal.

Wat voor stuk jade heb je?

De controles hierboven gelden voor elk stuk jade, en de volgende stap hangt af van de vorm, omdat elke vorm andere dingen verbergt en laat zien:

Vragen over echte jade

Kan echte jade goedkoop zijn?

Echte jade kan betaalbaar zijn. Jadeïet en nefriet van handelskwaliteit, met een bleke of ongelijkmatige kleur en een troebele textuur, worden voor bescheiden prijzen verkocht, dus een lage prijs alleen maakt een stuk nog geen namaak. Waar je wel op moet letten, is een lage prijs voor wat een stuk beweert te zijn: een levendig, egaal groen met een hoge doorschijnendheid voor de prijs van handelskwaliteit is het profiel van kleurstof, polymeer of glas. Onze prijsgids voor jade laat zien hoe kwaliteit de prijs beïnvloedt.

Breekt of krast echte jade gemakkelijk?

Echte jade is taai, maar niet onbreekbaar. Bij jadeïet en nefriet springt er veel minder snel een stukje af dan bij de meeste edelstenen, maar een harde val op een tegelvloer kan een bangle toch doen barsten. Wat krassen betreft, zit jade in het midden: jadeïet heeft een hardheid van 6,5 tot 7 op de schaal van Mohs en nefriet van 6 tot 6,5, dus de kwartsdeeltjes in huisstof, met een hardheid van ongeveer 7, kunnen een polijsting in de loop der jaren langzaam dof maken. Geen van beide feiten levert een test op, en daarom staat de krastest tussen de tests die niet werken.

Hoe weet je of witte, zwarte of groene jade echt is?

Dezelfde zeven controles gelden voor elke kleur, maar elke kleur heeft zijn eigen gebruikelijke imitaties. Witte jade wordt het vaakst nagemaakt met glas, kwartsiet en marmer, die je met de test met water en een weegschaal goed kunt onderscheiden. Mo cui (墨翠), zwarte jadeïet die vaak rijk is aan omfaciet, ziet er bij opvallend licht zwart uit, maar laat meestal donkergroen zien als er sterk licht door een dunne rand schijnt. Niet alle zwarte jade doet dat, omdat ook grafiet en andere donkere mineralen jadeïet zwart kunnen kleuren, dus een groene gloed is een aanwijzing en geen bewijs, en een stuk dat zwart blijft, moet nog steeds de andere controles doorlopen. Groen is de kleur die het vaakst wordt geverfd, dus bij groene stukken telt de controle op kleurstof het zwaarst.

Kun je jadeïet thuis van nefriet onderscheiden?

Jadeïet en nefriet kun je thuis meestal uit elkaar houden met de test met water en een weegschaal: jadeïet komt doorgaans uit op ongeveer 3,34 en nefriet op ongeveer 2,95, en een waarde daartussen vraagt om een labrapport. Onder een 10x-loep laat jadeïet vaak kristallijne flitsjes zien die nefriet niet heeft. In onze gids over de soorten Chinese jade staan de andere verschillen.

Verandert echte jade van kleur?

De kleur van echte jade is lichtbestendig, dus daglicht laat een natuurlijk stuk niet verbleken. Wat na jaren dragen verandert, is het oppervlak: zowel jadeïet als nefriet ziet er na lang dragen anders uit, nefriet het duidelijkst, want die krijgt een diepere, zachtere glans. Behandelde jade kan wel van kleur veranderen, omdat kleurstof kan verbleken en het polymeer in jadeïet type B kan vergelen en bros worden.

Is jade type B namaak?

Jade type B is echte jadeïet die met zuur is gebleekt en met polymeer of was is geïmpregneerd, dus het is geen imitatie. Het is jadeïet die chemisch is veranderd, en die is maar een klein deel waard van vergelijkbare jadeïet type A. Omdat het jadeïet is, kunnen thuistests het soms opsporen, via een laag soortelijk gewicht, een netwerk van etssporen of een gloed onder uv-licht, maar uitsluiten kunnen ze het niet.

Wanneer laat je jade testen door een lab?

Laat jade testen door een lab voordat je er een aanzienlijk bedrag voor betaalt, en altijd als een controle thuis een waarschuwingssignaal geeft: een soortelijk gewicht onder ongeveer 3,30 bij een stuk dat als jadeïet wordt verkocht, een netwerk van etssporen onder de loep, kleur die zich in barstjes ophoopt, een blauwachtig witte gloed onder uv-licht of een certificaat dat bij de controle niet klopt. Een geërfd stuk is het testen ook waard, al is het maar om te weten wat je hebt.

De reden is dezelfde als waarmee deze gids begon. Impregnatie met polymeer is onzichtbaar voor het oog, de hand en het oor, en in het GIA-onderzoek uit 1992 naar gebleekte en geïmpregneerde jadeïet was infraroodspectroscopie de enige methode die sluitend bewijs van het polymeer leverde. Het moet bovendien een laboratorium zijn dat het stuk zelf onderzoekt. In 2021 meldde het Chinese dagblad Legal Daily dat een verslaggever een online taxatiedienst niets anders had gestuurd dan een foto van een met water gevuld plastic buisje dat tot een cirkel was gebogen, en dat de taxateur het binnen vijf minuten tot jadeïet type A verklaarde.

Een standaard identificatierapport noemt het materiaal en vermeldt of het behandeld is; het beoordeelt geen kwaliteit en certificeert geen herkomst. Onze gids over hoe labs jade testen behandelt de instrumenten, de werkwijze en wat er in een rapport staat.

We verkopen zelf jade, dus houd daar rekening mee bij het lezen. Elk stuk dat we verkopen, wordt geleverd met een labrapport en niet alleen met mijn woord, en ik stuur nog altijd stenen op om te laten testen, ook stenen waar ik zeker van was en waarover ik me vergiste. Niemands handen geven hier uitsluitsel, en een verkoper die beweert het altijd te kunnen zien, overschat wat wie dan ook kan. Een verkoper die ontwijkend wordt als je zegt dat je een stuk wilt wegen en het rapportnummer wilt controleren, heeft je al verteld wat je moet weten, nog voordat je de weegschaal pakt.

Ik ben Hong. Sinds 2016 koop ik ruwe jadeïet in Hpakant, en die laat ik in ons atelier in Kunming snijden. Heb je een stuk en weet je niet met welke controle je moet beginnen, mail dan een foto en het gewicht naar jadeworldchina@outlook.com, dan geef ik je een idee waar je kunt beginnen. Meer over hoe we werken lees je op onze pagina Over ons.

Bronnen

• Fritsch, Emmanuel, et al. “Identification of Bleached and Polymer-Impregnated Jadeite”. Gems & Gemology, herfst 1992.
• International Gem Society. Gemstones listed by specific gravity. Geraadpleegd in oktober 2026.
• Shih, Shi en Xing. “Characterization of 'Orange Peel' Surface Microstructure of White Nephrite from Russia”. Gems & Gemology, herfst 2025.
• National Gemstone Testing Center (NGTC). Case report on a filled Hetian jade sample, in het Chinees. Geraadpleegd in oktober 2026.
• Wang Yu. Report on online jade appraisal services, in het Chinees. Legal Daily, overgenomen door China News, 13 november 2021.