Jade uit Guatemala, Myanmar en Hetian: wat de herkomst wel en niet zegt

Jade uit Guatemala en jade uit Myanmar (Birma) zijn dezelfde soort steen, jadeïet, gewonnen aan weerszijden van de wereld; Hetian-jade is nefriet, een heel andere steen. De herkomst vertelt je wat een vindplaats meestal oplevert, zoals de blauwe tinten van Guatemala of het fijne groen van Myanmar, maar niet hoe goed een bepaald stuk is, en ze staat zelden op een labrapport. Wie jadesieraden van natuurlijke jadeïet uit een van beide landen zoekt, kan beter de steen zelf beoordelen dan de naam van de plek waar die vandaan komt.

Wat is jade uit Guatemala?

Jade uit Guatemala is jadeïet uit de Motaguavallei (de vallei van de rivier de Motagua) in Guatemala, waar ook de jade vandaan kwam die de Olmeken en de Maya's bewerkten. Na Myanmar is Guatemala nu de grootste producent van jadeïet van edelsteenkwaliteit. Kleinere afzettingen liggen in Japan, Rusland en Californië; in onze gids over andere vindplaatsen van jadeïet zetten we ze op de kaart.

De Olmeken waardeerden Guatemalteekse jadeïet van ongeveer 1500 tot 400 v.Chr., en na hen bewerkten de Maya's de steen. Daarna raakten de mijnen eeuwenlang in de vergetelheid. In 1952 identificeerde Robert Leslie van het Smithsonian Institution jadeïet bij Manzanal, en in 1974 vond Mary Lou Ridinger een groot blok jadeïet dat nog vastzat in het serpentiniet waarin het was ontstaan. Het GIA beschouwt die vondst als de herontdekking van de mijnen.

Veel materiaal uit Guatemala bevat omfaciet, een mineraal dat nauw verwant is aan jadeïet. De felgroene jade uit Guatemala die het GIA in 2025 onderzocht, varieerde in samenstelling van jadeïet tot omfaciet, en de handel verkoopt alles als fei cui (翡翠): dezelfde naam die ze ook voor Birmees materiaal gebruikt, waar ook omfaciet in kan zitten.

Is jade uit Guatemala echte jade?

Jade uit Guatemala is echte jade: het is jadeïet, net als Birmese jade, en geen nefriet. Zoals elke jadeïet kan de steen gebleekt en met polymeer geïmpregneerd zijn, dus een stuk uit Guatemala heeft dezelfde controle nodig als een stuk uit Myanmar: een rapport dat het materiaal benoemt en vermeldt of het om jadeïet type A gaat of dat de steen is behandeld.

Wordt er in Guatemala nog jade gewonnen?

In Guatemala wordt nog steeds jade gewonnen, en volgens het GIA (2024) heeft het land onlangs zijn positie als belangrijke producent van jadeïet heroverd. Na 2000 kwamen er kleine hoeveelheden Guatemalteeks materiaal op de Chinese markt, en jarenlang had dat materiaal daar een eenvoudige reputatie: blauwgroen of grijzig, vaak grofkorrelig en goedkoop.

Twee nieuwere soorten materiaal hebben dat beeld veranderd. In 2024 beschreven onderzoekers van het GIA “ijsjade” (ice jade) uit Guatemala: bijna kleurloos tot zeer lichtgroen, doorzichtig tot halfdoorzichtig en opgebouwd uit fijne, bijna zuivere jadeïet, qua uiterlijk een concurrent van Birmese jadeïet van het ijstype. In 2025 werd op de edelsteenbeurzen in Tucson felgroene, bijna doorzichtige jade uit Guatemala aangeboden, voor het eerst voor zover de auteurs van het GIA wisten, in een kleur die ze vergeleken met fijne Birmese jadeïet in keizerlijk groen. Het groen zat in aders van ten hoogste ongeveer 5,5 millimeter dik, en omdat het materiaal veel ijzer bevat en sterk verzadigd is, slijpen sommige steenslijpers het dun.

Een levendig, sterk doorschijnend groen voor een lage prijs kan dus meer dan één verklaring hebben. Het kan fijne, dun geslepen jadeïet uit Guatemala zijn, een natuurlijke steen die gewoon minder kost; het kan ook behandelde jadeïet zijn, of helemaal geen jadeïet. Een rapport dat het materiaal benoemt en vermeldt of er een behandeling is aangetoond, onderscheidt het eerste geval van de andere twee, en het stuk zelf laat de rest zien: hoe dik het is, welke barsten het heeft en of een gesloten zetting de steen aan het zicht onttrekt. Wat een rapport niet kan uitmaken, is of een kleur een keizerlijke prijs waard is. Daarom verkopen we keizerlijk groen niet online: op dat niveau moet een koper de steen bij daglicht zien.

Wat is blauwe jadeïet uit Guatemala?

Blauwe jadeïet uit Guatemala is jadeïet in een blauwe tot groenblauwe kleur die zo typisch is voor Guatemala dat de handel spreekt van het Olmeekse blauw, naar het volk dat de steen zo waardeerde. Blauw was de meest voorkomende kleur in het ruwe materiaal dat het GIA voor zijn rapport van 2024 onderzocht, en het blauwachtige materiaal was zeer doorzichtig, deels met groene aders erdoorheen; het lavendelkleurige ruwe materiaal was minder doorzichtig en grofkorreliger.

Het Olmeekse blauw is een specialiteit van Guatemala, maar blauwgroene jadeïet is dat niet. Myanmar levert die ook, en volgens een studie uit 2022 naar jadeïet van het type blue water (lan shui, “blauw water”) uit beide landen lijken de twee met het blote oog of onder een loep meestal op elkaar; de onderzoekers onderscheidden ze met spectroscopie. Wat blauwe jade in de Chinese traditie betekent, lees je in onze gids over de betekenis van blauwe jade.

Onze eigen blauwgroene jadeïet komt uit Myanmar. De kleur is geen blue water en geen Olmeeks blauw; in de termen van de handel zit ze dichter bij qingshui (晴水), een licht, helder blauwgroen. Je vindt die blauwgroene jadeïet bij ons onder meer in jadekettingen en jade-oorbellen.

Komt blauwgroene jade altijd uit Guatemala?

Blauwgroene jade komt niet altijd uit Guatemala: ook Myanmar levert blauwgroene jadeïet, en nu er felgroen materiaal uit Guatemala op de markt is, bewijst een levendig groen evenmin dat een steen uit Myanmar komt. Kleur kan de herkomst in geen van beide richtingen bewijzen, en het idee dat dat wel kan, kost kopers in beide richtingen geld. Fijn Birmees blauwgroen wordt afgeprijsd als “waarschijnlijk uit Guatemala”, terwijl groen met een grijze toon als Birmees wordt verkocht omdat het groen genoeg lijkt.

Wat is het verschil tussen jade uit Myanmar en jade uit Guatemala?

Jade uit Myanmar en jade uit Guatemala verschillen vooral in kleur, in textuur en in de spreiding in kwaliteit die elke vindplaats oplevert. Ter vergelijking zet de tabel Hetian-nefriet ernaast.

Guatemalteekse jadeïet ziet er vaak grijzer of blauwer uit dan Birmese jadeïet, omdat er meestal meer ijzer en meer omfaciet in zit. Een studie uit 2023 naar Guatemalteekse jadeïet vond dat een beetje chroom smaragdgroen gaf, dat ijzer bij 1 tot 2 procent FeO samenging met blauw en grijs, dat driewaardig ijzer de monsters donkergroen maakte en dat sommige groene monsters helemaal geen chroom bevatten. De studie uit 2022 naar blue water vond in de Guatemalteekse monsters meer ijzer in totaal, met verspreide witte albiet en omfaciet met een groenachtige kleur, terwijl de Birmese monsters een gelijkmatige structuur hadden met heel weinig onzuiverheden. Beide afzettingen zijn op dezelfde manier ontstaan, in oude subductiezones, zoals we uitleggen in onze gids over hoe jadeïet ontstaat; wat verschilt, is de chemie op elke plek. Beide studies beschrijven tendensen in bepaalde monsters, geen regels voor een heel land: de Guatemalteekse “ijsjade” die het GIA onderzocht, was bijna zuivere, fijnkorrelige jadeïet, en ijzerrijk materiaal uit Guatemala kan een diep, verzadigd groen hebben in plaats van een gedempt groen.

Mijn eigen vergelijkingsstukken wijzen dezelfde kant op. Naast Birmese jadeïet van vergelijkbare kwaliteit hebben de Guatemalteekse stenen die ik heb gekocht meestal een grijzere of blauwere ondergrond, en de stenen die doorschijnend lijken, hebben vaak een lossere textuur, wat de Chinese handel nen (嫩) noemt, “jong”. Gepolijst laten ze minder zien van de bijna gelachtige gloed die ik bij Birmees materiaal van dat niveau verwacht. Die waarneming geldt voor de stukken die ik heb vergeleken, niet voor elke steen uit Guatemala, en ik bewaar ze als monsters om klanten het verschil te laten zien.

Donkere vlekjes horen ook bij de reputatie van Guatemalteekse jadeïet, maar je vindt ze in jadeïet uit beide landen, en om het mineraal achter zo'n vlekje te benoemen is een laboratorium nodig.

Is jade uit Myanmar beter dan jade uit Guatemala?

Birmese jade is de gevestigde leider aan de top van de markt, maar daarmee niet per definitie de betere steen. Het GIA noemt Myanmar de meest legendarische vindplaats en de bron die de markt nu nog altijd domineert, en Myanmar levert het breedste aanbod, van handelskwaliteit tot het fijnste keizerlijk groen. Fijn Birmees materiaal dankt zijn uiterlijk aan een fijne, gelijkmatige structuur van in elkaar grijpende korrels, waardoor de kleur zuiver overkomt. Het nieuwe groen uit Guatemala kan qua kleur wel in de buurt komen, dus de voorsprong van Myanmar berust net zo goed op de lange staat van dienst en de constante aanvoer van fijn materiaal als op de steen zelf.

Lager in de markt is een meerprijs niet vanzelfsprekend. Er is heel veel gewone Birmese jadeïet, en goed materiaal uit Guatemala kan voor hetzelfde geld de betere koop zijn, want een herkomstnaam is geen kwaliteitsniveau. Kies Birmese jadeïet als je topgroen wilt in een royaal stuk, de ruimste keuze aan kleuren en texturen, of de vindplaats die de Chinese jadehandel sinds de Qing-dynastie waardeert. Kies Guatemalteekse jadeïet als je levendige kleur of doorschijnendheid voor minder geld wilt (houd er wel rekening mee dat het felle groen vaak dun is geslepen), of als de geschiedenis van de Olmeken en de Maya's je aanspreekt. Kies Hetian-nefriet als je een zachte, olieachtige glans en een fijne textuur verkiest boven doorschijnendheid.

Afmetingen en dikte zijn net zo belangrijk als de naam. Een bangle (een stijve armband uit één stuk) moet in zijn geheel uit één groot, zuiver blok worden gezaagd, dus massieve bangles van jade in een fijne, egale kleur zijn zeldzaam, terwijl je voor ringen van jadeïet in groen maar een klein stukje nodig hebt. De steen die voor je ligt, met zijn kleur, textuur, afmetingen en dikte, zegt meer dan het land op het etiket.

Verbleekt of verandert jade uit Guatemala na verloop van tijd?

We hebben geen enkele studie gevonden die laat zien dat Guatemalteekse jadeïet bij normaal dragen kleur of doorschijnendheid verliest, al wordt dat in de handel vaak beweerd. Zegt men in de Chinese handel dat een stuk bian zhong (变种) heeft ondergaan, dan ziet het er doffer, minder doorschijnend of troebeler uit dan bij aankoop; pao shui (跑水), “het water dat wegloopt”, beschrijft dezelfde indruk. Materiaal uit Guatemala krijgt vaak de schuld, maar de Guatemalteekse “ijsjade” die het GIA onderzocht, was fijnkorrelig en bijna zuiver, en dat past niet bij het idee dat dit materiaal van nature een losse textuur heeft.

Ziet een stuk er na jaren dragen echt anders uit, dan zit de oorzaak meestal aan het oppervlak: de dunne laag polijstwas slijt, fijne krassen maken de polijsting dof, en huidvet, bodylotion en vuil hopen zich op. Een behandeling kan ook de oorzaak zijn, want het polymeer in jadeïet type B kan na verloop van tijd vergelen en bros worden, en ander licht verandert de indruk ook.

We verkopen Birmese jadeïet, dus we zouden er baat bij hebben om te herhalen dat “jade uit Guatemala verbleekt”. Dat doen we niet, omdat het bewijs ontbreekt.

Kan een certificaat bewijzen waar jade vandaan komt?

Een standaardrapport voor jade bewijst niet waar de jade vandaan komt: het stelt vast welk materiaal het is en vermeldt elke behandeling die het lab aantoont, niet het land. Een NGTC-rapport, zoals de rapporten die bij onze stukken horen, benoemt de steen als jadeïet en vermeldt type A in de opmerkingen; er staat niet op dat de steen Birmees is.

Herkomstonderzoek bestaat wel: het GIA geeft een advies over het land van herkomst voor onbehandelde jadeïet en omfacietjade uit Myanmar of Guatemala. Dat onderzoek is laboratoriumwerk, en de dienst van het GIA geldt niet voor behandelde jadeïet of voor nefriet.

Staat er op een productpagina “gecertificeerde Birmese jade”, kijk dan of de herkomst op het rapport zelf staat of alleen in de beschrijving van de verkoper. Meestal certificeert het rapport jadeïet en komt het woord Birmees van de verkoper. Onze eigen jadeïet is Birmees en door mij in Hpakant gekocht; dat is wat we over de herkomst van de steen verklaren, niet iets wat het rapport certificeert. Elk rapport heeft een nummer dat je kunt opzoeken; zo controleer je een NGTC-certificaat. Wat er verder in het document staat, lees je in onze gids over wat een labrapport kan bevestigen. Een verkoper die geen rapport kan laten zien, of beweert dat een rapport een herkomst bewijst die er niet op staat, heeft je verteld wat je moet weten.

Hetian-jade of Birmese jade: een heel andere jade

Hetian-jade en Birmese jade zijn verschillende soorten jade: Hetian-nefriet bestaat uit viltachtig verweven vezels van tremoliet en actinoliet, en Birmese jade is jadeïet. Wie ze vergelijkt, vergelijkt dus twee soorten steen en niet twee vindplaatsen van dezelfde steen. Nefriet wordt beoordeeld op de fijnheid van de textuur en op de vetglans, jadeïet vooral op kleur en doorzichtigheid, en nefriet is iets zachter, maar taaier.

Ook met de namen moet je voorzichtig zijn. “Birmese jade tegenover Chinese jade” is geen eerlijke vergelijking: Birmese jade is jadeïet uit Myanmar, terwijl Chinese jade van oudsher nefriet betekende, maar ook een traditie van jadesnijwerk kan aanduiden, en veel van de jadeïet die sinds de Qing-dynastie in China is gesneden, kwam uit Myanmar. In onze gids over de soorten Chinese jade vergelijken we jadeïet en nefriet uitgebreid. “Hetian-jade” op een Chinees rapport is eerder een materiaalnaam dan een plaatsnaam. Het GIA meldde in 2015 dat de Chinese norm toestaat dat alle groene nefriet op rapporten Hetian-jade heet, en nefriet van het Hetian-type wordt ook gewonnen in Xiuyan, in Liaoning, en rond het Baikalmeer in Rusland.

Andere vragen over de herkomst van jade

Is jade uit Guatemala goedkoper dan jade uit Myanmar?

Jade uit Guatemala kost meestal minder dan Birmese jade van vergelijkbare kwaliteit. Volgens de rapporten van het GIA uit 2024 en 2025 werden zowel de Guatemalteekse “ijsjade” als het felgroene materiaal in Tucson ver onder de prijs van vergelijkbare Birmese jadeïet verkocht. Wat Birmese jadeïet per kwaliteitsniveau kost, lees je in onze prijsgids voor jade. Vergelijk appels met appels: dikte, doorschijnendheid, textuur, barsten en behandelingsstatus bepalen de prijs net zo goed als de kleur en de afmetingen van de bovenkant, en een dun geslepen steen kan van bovenaf dezelfde kleur laten zien als een dikkere.

Is Birmese jade echte jade?

Birmese jade is echte jade: het is jadeïet uit het noorden van Myanmar, vooral uit de omgeving van Hpakant, het gebied dat we in onze gids over Birmese jadeïet mijn voor mijn beschrijven. De naam zegt waar de steen vandaan komt; de kwaliteit is een aparte vraag.

Is Canadese jade beter dan Chinese jade?

Geen van beide is van nature beter. Volgens de geologische dienst van de provincie zijn alle bekende jadeafzettingen in Brits-Columbia (Canada) nefriet, en het GIA beschrijft nefriet uit Brits-Columbia als het donkerdere groen dat de handel spinaziegroen noemt; veel van de groene nefriet die in China wordt verkocht, komt uit Canada of Rusland. Chinese Hetian-jade is ook nefriet, vooral bekend om het witte materiaal van het type “schapenvet”. Het duidelijkste verschil is de kleur; de fijnheid van de textuur, de glans, de doorschijnendheid en de barsten verschillen bij allebei per stuk, en die bepalen wat een afzonderlijk stuk waard is.

Ik ben Hong, oprichter van BMjade. Sinds 2016 koop ik ruwe jade in Hpakant, en ter vergelijking heb ik ook zelf Guatemalteekse jadeïet gekocht. We verkopen Birmese jadeïet en Hetian-nefriet uit Xinjiang, geen materiaal uit Guatemala. Herkomst hoort bij mijn dagelijkse werk en bij ons zakelijk belang, en daarom houdt deze gids elke bewering bij wat aantoonbaar is. Hoe we inkopen, lees je op onze pagina Over ons.

Bronnen

• Hsu, Tao. “Guatemalan Jadeite Jade: Rough and Finished”. Gems & Gemology, voorjaar 2024.
• Huang, Zhaoying, Tao Chen, Jinyu Zheng en Zebin Xu. “‘Ice Jade’ from Guatemala”. Gems & Gemology, voorjaar 2024.
• Stone-Sundberg, Jennifer, Aaron Palke en Wim Vertriest. “Green Jadeite-Omphacite from Guatemala”. Gems & Gemology, voorjaar 2025.
• Hargett, David. “Jadeite of Guatemala: A Contemporary View”. Gems & Gemology 26, nr. 2 (zomer 1990): 134-141.
• Zhang, Yu, en Guanghai Shi. “Origin of Blue-Water Jadeite Jades from Myanmar and Guatemala: Differentiation by Non-Destructive Spectroscopic Techniques”. Crystals 12, nr. 10 (2022): 1448.